Kategorie
Artykuły

Czym jest mutyzm wybiórczy (selektywny)?

Czym jest mutyzm wybiórczy, kiedy i czym się objawia? Oto proste odpowiedzi na te pytania

Coraz częściej można spotkać się z zaburzeniem o nazwie mutyzm wybiórczy, zarówno w przedszkolu, szkole, jak i w gabinecie psychologa czy logopedy. Rodzice słysząc o tym zaburzeniu w kontekście zgłaszanych problemów dotyczących ich dziecka, często mogą czuć się zagubieni i zdezorientowani, nie wiedząc, o co tak naprawdę chodzi. W tym artykule chciałabym przybliżyć i uporządkować podstawową wiedzę na temat tego, czym, a czym nie jest mutyzm wybiórczy (zwany również mutyzmem selektywnym) i po czym możemy rozpoznać to zaburzenie.

Mutyzm wybiórczy – czym jest to zaburzenie lękowe

Mutyzm wybiórczy, inaczej nieraz zwany mutyzmem selektywnym (ang. Selective mutism), jest zaburzeniem lękowym wieku dziecięcego, polegającym na braku występowania mowy u dziecka w określonych sytuacjach (zazwyczaj przedszkole, szkoła) gdy mowa jest oczekiwana, podczas gdy w innych sytuacjach (np. w domu) mowa dziecka jest swobodna i adekwatna do wieku. Inaczej mówiąc, jeśli dziecko swobodnie rozmawia w domu, a poza domem nie mówi, można podejrzewać, że dziecko cierpi na mutyzm wybiórczy.

Mutyzm wybiórczy – kiedy i jak się ujawnia

Mutyzm wybiórczy ujawnia się najczęściej między 3 a 5 rokiem życia. Wtedy zwykle dziecko trafia do przedszkola i można zaobserwować objawy tego zaburzenia. Więcej na ten temat możecie przeczytać w artykule o objawach, które może zaobserwować rodzic i nauczyciel dziecka.

Im później nastąpi terapia mutyzmu, tym trudniej dziecku będzie normalnie funkcjonować w szkole

Mutyzm wybiórczy – klasyfikacja według ICD-10 i DSM-5

Mutyzm wybiórczy został umieszczony w klasyfikacji chorób ICD-10 (F-94). Do jego diagnozy służą następujące kryteria:

  1. Ekspresja i rozumienie języka oceniane według standaryzowanych testów mieszczą się w granicach dwóch odchyleń standardowych, stosownie do wieku dziecka
  2. Możliwa do potwierdzenia niemożność mówienia dziecka w specyficznych sytuacjach, w których mówienie jest od dziecka oczekiwane, pomimo mówienia w innych sytuacjach.
  3. Czas trwania wybiórczego mutyzmu przekracza cztery tygodnie (z wyłączeniem pierwszego miesiąca pobytu w nowej placówce).
  4.  Nie występuje żadne z całościowych zaburzeń rozwoju (F84,-), specyficzne zaburzenia rozwoju mowy i języka (F80,-) schizofrenia(F20,-) przemijający mutyzm związany z lękiem przed separacją u małych dzieci (F93.0)
  5. Zaburzenia nie wyjaśnia brak znajomości języka mówionego wymaganego w sytuacjach społecznych, w których występuje niemożność mówienia.

Kryteria diagnostyczne w DSM-5 (Amerykańska klasyfikacja chorób) brzmią bardzo podobnie, podkreślają jednak dodatkowo fakt, że milczenie dziecka jest przeszkodą w osiąganiu postępów w sferze edukacyjnej, zawodowej i zaburza komunikację społeczną.

Mutyzm wybiórczy – inne dziecko w domu, inne w przedszkolu czy szkole

Dziecko cierpiące na mutyzm wybiórczy w „zagrażających mu” sytuacjach społecznych np. pobyt w przedszkolu czy szkole, często opisywane jest jako wycofane, nieśmiałe, o twarzy niewyrażającej emocji, zamknięte w sobie, ciche, nieprzeszkadzające, psychologicznie niewidoczne.

Z wywiadu i rozmów  z rodzicami dzieci cierpiących na mutyzm wybiórczy maluje się nam przed oczami obraz zgoła odmiennej osoby, niż tą którą widzimy – żywej, rozgadanej, z dużym poczuciem humoru, upartej, wesołej, tzw. ‘żywego srebra”, często upartej, lubiącej mieć tzw ostatnie słowo. A to przecież to samo dziecko. Trudno się więc dziwić nieraz nauczycielom, którzy widzą tylko jedną – tą bardziej wycofaną stronę dziecka, że nie dowierzają często rodzicom gdy ci opisują zachowanie swojego  dziecka w domu. Ale tak samo należy zrozumieć rodziców, którzy nie będąc przecież z dzieckiem w przedszkolu czy szkole, często nie mają pojęcia z jakimi problemami zmaga się ich syn czy córka poza domem. Bez dobrej komunikacji na linii rodzic-wychowawca, niestety, rodzice często nie mają szans zorientować się, że ich dziecko nie odzywa się do kolegów, koleżanek, wychowawcy, bądź odzywa się do bardzo nielicznych osób i to często posługując się tylko pojedynczymi wyrazami bądź prostymi zdaniami.


Bibliografia

Książka „Mutyzm wybiórczy” – Kasia Grąbczewska -Różycka, Barbara Ołdakowska-Żyłka

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *